Kronik bacağı tehdit eden iskemi
|

Kronik Bacağı Tehdit Eden İskemi

ByDoç. Dr. Ali Fırat

Kronik bacağı tehdit eden iskemi, bacak atardamarlarında uzun süreli kan akışı bozukluğuna neden olan ciddi bir damar hastalığıdır. Tıp literatüründe daha önce “kritik bacak iskemisi” olarak isimlendirilen bu tablo, günümüzde daha kapsayıcı bir tanım olan kronik bacağı tehdit eden iskemi adını almıştır. Genellikle damar tıkanıklığı veya daralmaları, dokuya yeterince kan gitmesini engeller. Bu durum tedavi edilmediği takdirde, ciddi sağlık sorunlarına ve hatta uzuv kaybına yol açar. Ancak erken teşhis ve uygun tedavi yöntemleri, hastaların yaşam kalitesini önemli ölçüde iyileştirir.

Kronik Bacağı Tehdit Eden İskemi Nedir?

Bu hastalık, periferik arter hastalığının en ileri evresini tanımlar. Özellikle ayaklarda iki haftadan uzun süren ağrıların varlığı, bu durumu kronik hale getirir ve akut ayak iskemisinden ayırır. Akut iskemide, genellikle ani başlayan şiddetli ağrı ve renk değişiklikleri ön plandadır. Bunun aksine kronik bacak iskemisinde süreç daha yavaştır; fakat atardamarların ileri derecede tıkanması doku beslenmesini ciddi şekilde bozar. Sonuç olarak, tedavi sağlanmadığı durumlarda doku ölümü başlar ve bu durum hayati risk taşır.

Kronik Bacağı Tehdit Eden İskemi Belirtileri Nelerdir?

Hastalığın belirtileri oldukça belirgindir ve yaşam kalitesini doğrudan etkiler. En sık görülen şikayetler şunlardır:

    • İstirahat Ağrısı: İki haftadan uzun süren ve özellikle istirahat halindeyken (genellikle geceleri) devam eden şiddetli ayak ağrısı.
    • Doku Kaybı: Ayaklarda kendiliğinden oluşan ülserler veya doku nekrozu (kangren).
    • Renk Değişiklikleri: Ayakta solukluk veya morarma gibi belirgin renk değişimleri.

Kronik Bacağı Tehdit Eden İskemi Nedenleri Nelerdir?

Kronik bacak iskemisinin en yaygın nedeni aterosklerotik periferik arter hastalığıdır. Özellikle şeker hastalığı (diyabet), yüksek tansiyon ve sigara kullanımı gibi faktörler, atardamar duvarlarında plak birikimlerini hızlandırır. Bu birikimler zamanla damar lümenini daraltır veya tamamen tıkar. Dolayısıyla, doku beslenmesi bozulur ve oksijensiz kalan dokularda hasar meydana gelir.

Kronik Bacağı Tehdit Eden İskemi Teşhis Yöntemleri Nelerdir?

Doğru tedavi planlaması için kesin teşhis büyük önem taşır. Uzmanlar şu yöntemleri kullanır:

    • Fizik Muayene: Nabız kontrolü ve cilt muayenesi ilk adımı oluşturur.
    • Doppler Ultrasonografi: Damar içindeki kan akışını ses dalgaları ile görüntüler.
    • BT veya MR Anjiyografi: Damar haritasını detaylı bir şekilde çıkarır.
    • Konvansiyonel Anjiyografi: Hem teşhis koyar hem de aynı seansta tedavi imkanı sunar.

Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

Tedavi yaklaşımı, hastalığın şiddetine ve hastanın genel durumuna göre değişir. Temelde iki ana yöntem bulunmaktadır:

    • Cerrahi Tedavi (By-Pass): Bu yöntem, tıkalı bölgeyi atlayarak yeni bir yol oluşturmayı hedefler. Cerrah, hastanın kendi damarını veya yapay bir damarı kullanarak kan akışını yeniden sağlar.
    • Girişimsel (Endovasküler) Tedavi: Günümüzde sıkça tercih edilen bu yöntem, damar içinden müdahale etmeyi sağlar. Böylece tıkalı damarlar cerrahi kesi olmadan açılır ve hedef dokuya kan akışı tekrar başlar.

Kronik Bacağı Tehdit Eden İskemi Tedavisinin Amacı Nedir? 

Kronik bacağı tehdit eden iskemi tedavisinde temel hedefler şunlardır:

    • Şiddetli ağrıyı azaltmak veya tamamen ortadan kaldırmak.
    • Ülser ve yaraların iyileşme sürecini hızlandırmak.
    • En önemlisi, uzuv kaybını (amputasyon) önlemek.
    • Hastanın hareket kabiliyetini artırarak yaşam süresini uzatmak.

Girişimsel Tedavi Nasıl Yapılmaktadır?

Girişimsel tedaviler, minimal invaziv (küçük müdahaleli) yöntemler sınıfına girer. İşlem, genellikle kasık bölgesinden iğne deliği kadar küçük bir noktadan girilerek başlar. Bu sayede açık ameliyata gerek kalmaz. Ultrasonografi kılavuzluğunda damar içine yerleştirilen küçük bir tüp (kılıf) aracılığıyla işlemler yürütülür.

Uzman hekim, bu kılıf içerisinden çok ince teller ve kateterler göndererek tıkalı damar bölgesine ulaşır. Kılavuz teller üzerinden ilerletilen balonlar, tıkalı bölgede şişirilir ve damar açıklığı sağlanır. Eğer balon işlemi tek başına yeterli olmazsa, genellikle stent gibi ek yöntemler devreye girer.

Girişimsel Tedavi Seçenekleri Nelerdir?

    • Balon anjiyoplasti: Özel balonlar kullanılarak daralmış damarların genişletilmesi işlemidir.
    • İntravasküler litotripsi: Damar duvarındaki sert kireçlenmiş plakları ses dalgaları ile kırar ve damarın esnemesini sağlar.
    • Stent yerleştirilmesi. Metal kafes yapısındaki stentler, damarın tekrar daralmasını önlemek için yerleştirilmektedir.
    • Aterektomi: Damar duvarındaki plakları özel tıraşlayıcı cihazlar yardımıyla temizler.
    • Venöz arterializasyon: Atardamarların açılamadığı durumlarda, kan akışını toplardamara yönlendirerek doku beslenmesini sağlayan yenilikçi bir yöntemdir.
    • Mikroinfüzyon cihazları: İğneli balonlar aracılığıyla damar duvarına doğrudan ilaç verir ve tekrar tıkanmayı önlemeyi hedefler.
    • İmplantasyon cihazları: İşlem sırasında damar duvarında oluşabilecek küçük yırtılmaları (diseksiyon) onarmak için kullanılan, stente benzeyen küçük tıbbi cihazlardır.

İşlemlerle ilgili bilgilendirici video ve içeriklere instagram sayfamızdan ulaşabilirsiniz.

Benzer Yazılar

Bir Cevap Yazın