Diyaliz Girişimsel Tedavi İşlemleri
Diyaliz girişimsel işlemleri, kateter yerleştirilmesi, AV fistüllere yönelik müdahaleler (anjiyoplasti, stent, trombektomi, tromboliz) ve ana toplardamar problemlerinin (santral venöz stenoz ve oklüzyonlar) tedavisini kapsamaktadır. Bu işlemler, genellikle lokal anestezi ve sedasyon altında yapılmakta olup, ultrasonografi ve floroskopi kullanımıyla daha güvenli hale getirilmektedir.
Bu yazıda
Geçici Diyaliz Kateteri Yerleştirilmesi
Geçici kateter, acil olarak veya kısa süreli diyalize girmesi gereken hastalara uygulanmaktadır.
İşlem Ultrasonografi ve floroskopi kılavuzluğunda yapılmaktadır. İlk olarak, boyunda bulunan toplardamarlar tercih edilmektedir. Ancak, boyundaki toplardamarlar uygun değilse kasık bölgesindeki toplardamarlardan da kateter yerleştirilebilmektedir.
Geçici kateterler kısa süreli ihtiyaç için kullanılır. Kalma süresi kateter yerine, enfeksiyon riskine ve hastanın planına göre belirlenir; gereksiz kullanım uzatılmaz.
Kalıcı Diyaliz Kateteri Yerleştirilmesi
Kalıcı kateterler, geçici kateterlerden farklı olarak daha uzun süre kullanılabilen ve enfeksiyona karşı daha dayanıklı olan kateterlerdir.
Bu kateterler , cilt altına tünel açılarak yerleştirilmektedir. Göğüs üst bölümünde küçük bir kesi ile oluşturulan tünel aracılığıyla kateter yerleştirilir. Kalıcı kateterler, geçici kateterlere göre enfeksiyona daha dirençlidir.
Tünelli kateterler için herkeste geçerli sabit bir kullanım ömrü yoktur. Ancak, zaman içinde kateterin yerinden çıkması, enfeksiyon, pıhtı ile tıkanma gibi sorunlar yaşanabilmektedir. Bu tür problemler, girişimsel yöntemlerle çözülebilmektedir.
Diyaliz Fistülü Problemleri
Diyaliz için kullanılan fistüller, genellikle koldan açılan arteriyovenöz (AV) fistüller olarak bilinmektedir. AV fistüller, atardamar ile toplardamar arasında cerrahi olarak oluşturulmuş bir bağlantıdır. Bu bağlantı sayesinde toplardamar genişleyerek diyaliz için uygun hale gelir.Diyaliz sırasında toplardamardan alınan kan, hemodiyaliz cihazından geçirilerek tekrar damar yoluyla hastaya geri verilmektedir.
AV fistüllerde daralma veya tıkanmalar meydana gelebilmektedir. Bu tür problemler, ultrasonografi kılavuzluğunda anjiyoplasti yapılarak tedavi edilmektedir. Eğer anjiyoplasti yeterli olmazsa, seçilmiş durumlarda stent değerlendirilir.
Damar pıhtı ile tıkanmışsa, pıhtı eritici ilaçlar kullanılarak pıhtı eritilmekte veya özel kateterlerle aspire edilmektedir.
Ana Toplardamar Problemleri
Diyalize giren hastalarda, önceki kateter yerleşimlerine veya yüksek basınca bağlı olarak ana toplardamarlarda darlıklar veya tıkanıklıklar görülebilmektedir.
Bu durum, kolda ve elde ödem ile renk değişikliği olarak kendini göstermektedir.
Girişimsel radyoloji ünitesinde, ultrasonografi kılavuzluğunda toplardamardan girilerek anjiyoplasti veya stent yerleştirilmesi işlemleri gerçekleştirilmektedir. İşlem sonrası kol ve eldeki ödem azalmaya başlar. Aynı bölgedeki sorunların tekrar etmesi halinde, özellikle ilerleyen dönemlerde ek müdahaleler gerekebilmektedir.
Fistülün çalışmadığı nasıl anlaşılır?
Fistülde hissedilen titreşimin kaybolması, diyalizde kan akımının düşmesi, kol şişliği veya iğne yerinin uzun süre kanaması darlık ya da tıkanıklık belirtisi olabilir. Diyaliz ekibine aynı gün bildirilmelidir. Kateteri olan hastada ateş-titreme de enfeksiyon açısından gecikmeden değerlendirilmelidir. Tünelli diyaliz kateteri hakkında ayrıntıları okuyabilirsiniz.
Değerlendirme ve iletişim
Tedavi uygunluğu şikâyetleriniz, muayene ve tetkik sonuçlarınız birlikte değerlendirilerek belirlenir.