İnme (felç): Girişimsel Tedavi Yöntemleri

İnme, damar kaynaklı nedenlerle aniden gelişen, beynin bir bölgesindeki işlev kaybıyla ortaya çıkan bir durumdur. Beyni besleyen damarların tıkanması veya kanaması sonucu oluşan bu hastalık, kalıcı hasar bırakabilir ve hızlı müdahale gerektirmektedir. Tedavide zaman çok kritiktir; her dakikanın önemi vardır ve hastanın hızlıca tedavi merkezine ulaştırılması gerekmektedir. Özellikle ilk 6 saatlik süre, tedavi sonuçlarını büyük ölçüde etkilemektedir.

İnmenin Nedenleri Nelerdir?

İnmelerin yaklaşık %80’i damar tıkanıklığına, %20’si ise damar kanamalarına bağlı olarak gelişmektedir. Damar tıkanıklığına bağlı gelişen inmelerde, tıkanan damarın beslediği beyin bölgesi oksijensiz kalır ve bu bölgede bulunan hücreler zarar görmeye başlamaktadır. İnmeye bağlı bulgular, beynin zarar gören bölgesine ve tıkanıklığın süresine bağlı olarak değişmektedir.

İnme, dünya genelinde kalp hastalıkları ve kanserden sonra en sık görülen üçüncü ölüm sebebi olarak bilinmektedir. Ayrıca, inme geçiren kişilerin büyük bir kısmında kalıcı nörolojik hasarlar görülebilmektedir.  Tedavide hızlı müdahale ve erken teşhis, hastanın iyileşme şansını büyük ölçüde artırmaktadır.

İnme Belirtileri Nelerdir?

Aşağıdaki belirtiler gözlemlenebilir:

• Vücudun bir yarısında uyuşukluk, güçsüzlük veya hareketsizlik: Özellikle kol ve bacaklarda belirginleşen hareket kısıtlılığı inmenin tipik bir belirtisidir.
• Konuşma problemleri: Konuşma bozuklukları, genellikle cümle kurmada güçlük ve kelime bulamama gibi sorunlar ortaya çıkabilmektedir.
• Görme problemleri: Ani gelişen görme kaybı veya bulanık görme de sıkça görülmektedir.
• Algılama ve iletişim kurmada problemler: İnme, bilişsel fonksiyonları etkileyerek, özellikle algılama güçlüğüne neden olabilmektedir.
• Baş dönmesi ve denge kaybı: Kişi yürürken ya da ayakta dururken denge problemi yaşayabilmektedir.
• Şiddetli baş ağrısı: Bazı vakalarda ani ve şiddetli baş ağrısı inmenin habercisi olabilmektedir.
• Yutkunma problemleri: Yutma güçlüğü de inmeyle ilişkili bir belirti olabilir.

İnme Risk Faktörleri Nelerdir?

İnme riskini artıran çeşitli faktörler bulunmaktadır. Bunlar arasında:

• Tansiyon yüksekliği
• Şeker hastalığı (diyabet)
• Kolesterol yüksekliği
• Kalp ritim bozuklukları
• Sigara kullanımı
• Hareketsiz yaşam tarzı
• Obezite
• Yanlış beslenme alışkanlıkları
• İleri yaş bulunmaktadır.

Bu risk faktörlerine sahip bireyler, kalp ve damar hastalıkları açısından düzenli olarak değerlendirilmelidir. Doppler Ultrasonografi ile şah damarlarındaki darlıklar veya plaklar erken dönemde saptanabilir, böylece ileride oluşabilecek bir inme riski büyük ölçüde azaltılabilir.

İnme Tedavisinde Hangi Yöntemler Uygulanır?

Medikal Tedavi

• Damar tıkanıklığına bağlı vakalarda, toplardamar yoluyla pıhtı eritici ilaçlar verilerek tedavi yapılmaktadır. Bu ilaçların etkili olabilmesi için tedavinin olabildiğince erken, tercihen ilk birkaç saat içinde uygulanması gerekmektedir.

Endovasküler Tedavi

• Endovasküler tedavi, beynin damarlarını tıkayan pıhtının mekanik olarak temizlenmesi işlemidir. Bu yöntem, inmenin tedavisinde sıklıkla tercih edilen bir girişimsel yaklaşımdır.

İnme Endovasküler Tedavisi Nasıl Yapılır?

İnme belirtileri ile acil servise başvuran hastalarda öncelikle Bilgisayarlı Tomografi (BT) veya Manyetik Rezonans (MR) incelemeleri yapılmaktadır. Bu görüntüleme yöntemleri, inmenin nedenini ve özellikle beynin hangi bölgesini etkilediğini belirlemekte kritik rol oynar. Ardından, tıkanıklık saptanırsa hasta hızla anjiyografi ünitesine alınır. İnme tedavisinde kullanılan endovasküler işlemler şunlardır:

• Mekanik Aspirasyon: Bu işlemde, pıhtı kateter aracılığıyla enjektör yardımıyla damardan çekilmektedir. Damarın açılmasıyla birlikte beynin etkilenen bölgesine kan akışı yeniden sağlanmaktadır.
• Stent Yerleştirilmesi: Pıhtı tutucu özellikte olan stentler, özellikle tıkanıklığın olduğu bölgeye yerleştirilmektedir. Bu stentler, pıhtıyı yakalayıp çıkararak damar yolunun açılmasını sağlamaktadır.
• Tromboliz: Bu yöntemde, pıhtı eritici ilaçlar doğrudan tıkalı damara enjekte edilmektedir. Günümüzde endovasküler tedavi yöntemlerinin gelişmesiyle tromboliz daha az kullanılmaktadır.

Anjiyografi sırasında, şah damarlarında darlık veya tıkanıklık saptanması durumunda stent yerleştirilerek tedavi edilmektedir. İnmenin başarılı bir şekilde tedavi edilebilmesi için, hastanın yoğun bakım ünitesinde uygun tedavi protokolleri ile takip edilmesi gerekir.

İnme Tedavisinde Zamana Karşı Yarış

Tedavide, özellikle ilk 6 saatlik dönem, tedavi başarısı açısından büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle, inme belirtileri gösteren bireylerin vakit kaybetmeden en yakın inme merkezine ulaştırılması kritik önemdedir. Her dakika beyindeki hücrelerin daha fazla zarar görmesini önlemek için hızlı müdahale edilmelidir.

İnme Tedavisinde Önemli Noktalar

• Ülkemizde tansiyon yüksekliği, şeker hastalığı, sigara kullanımı gibi risk faktörlerine sıkça rastlanmaktadır. Bu faktörlere sahip bireylerin düzenli aralıklarla kardiyovasküler kontrollerini yaptırması inme riskini azaltabilmektedir.
• Beyin damarlarını tıkayan pıhtıların kökeni genellikle kalp ve şah damarlarından gelmektedir.
• Şah damarlarındaki darlık özellikle erken dönemde Doppler ultrasonografi ile tespit edilebilmekte ve ileride oluşabilecek inme riski önlenebilmektedir.

İşlemlerle ilgili bilgilendirici video ve içeriklere instagram sayfamızdan ulaşabilirsiniz.