Kol Atardamar Tıkanıklığı Tedavisi
Kol atardamar tıkanıklığı, kalpten çıkan ana atardamar (aorta) ile kollar arasındaki damar ağında meydana gelen ciddi bir dolaşım bozukluğudur. Bu damarlar, oksijenli kanı omuz, kol ve ellere taşır. Ancak ateroskleroz (damar sertliği) veya pıhtı gibi nedenlerle bu akış kesintiye uğrar. Sonuç olarak, kolda fonksiyon kaybı ve ağrı gibi yaşam kalitesini düşüren belirtiler ortaya çıkar. Erken teşhis ve doğru müdahale, kalıcı hasarları önlemede büyük rol oynar.
Kol Atardamar Tıkanıklığı Nedenleri Nelerdir?
Damar tıkanıklığına yol açan birçok farklı mekanizma bulunur. En yaygın nedenler şunlardır:-
- Damar sertliği ve Pıhtılaşma: Ateroskleroz plakları damarı daraltır. Bunun yanı sıra, tromboz (yerinde pıhtı oluşumu) veya emboli (başka yerden pıhtı gelmesi) akışı aniden keser.
- İnflamasyon ve Vaskülit: Takayasu arteriti veya Buerger hastalığı gibi durumlar damar duvarında iltihaplanmaya neden olur.
- Travma: Fiziksel yaralanmalar, damar bütünlüğünü bozabilir.
- Tümörler: Tümör dokusunun damarlara basısı, damarlarda daralma veya tıkanıklık oluşturur.
- Torasik çıkış sendromu: Omuz bölgesindeki damar ve sinirlerin, çevre dokular (kaburga veya kaslar) tarafından sıkıştırılması durumudur. Bu sendrom, özellikle el ve kollarda uyuşukluk, ağrı ve güç kaybı yaratır.
- Sigara ve Kronik Hastalıklar: Sigara, diyabet ve hipertansiyon damar yapısını olumsuz etkiler.
Kol Atardamar Tıkanıklığı Belirtileri Nelerdir?
Belirtiler, tıkanıklığın yerine ve şiddetine göre değişkenlik gösterir. Genellikle şu şikayetler ön plandadır:
-
- Tansiyon Farkı: İki kol arasında ölçülen tansiyon değerlerinde belirgin fark oluşur.
- Dolaşım Bozukluğu: Etkilenen kolda soğukluk, solukluk veya morarma görülebilmektedir.
- Ağrı ve Uyuşukluk: Hareketle artan ağrı, çabuk yorulma ve his kaybı gelişebilmektedir.
- Çalma Sendromu (Subclavian Steal): Beyinciğe giden damar çıkışından önceki tıkanıklıklarda görülmektedir. Kan, tıkalı kola ulaşmak için beyin damarlarından geri çekilir (çalınır). Böylece beyinciğe giden kan miktarı azalır; bu durum baş dönmesi ve denge problemlerine yol açar.
Risk Faktörleri Nelerdir?
Bazı faktörler tıkanıklık açısından risk oluşturmaktadır:-
- Genetik
- Diyabet
- Sigara
- Vaskülitler (damar duvarında iltihaplanmalar)
- Travmalar
Kol Atardamar Tıkanıklığı Nasıl Teşhis Edilir?
Tıkanıklık tanısında kullanılan yöntemler şunlardır:-
- Doppler Ultrasonografi: Kan akış hızını ve yönünü ses dalgaları ile analiz eder.
- Bilgisayarlı Tomografi ve /veya Manyetik Rezonans Görüntüleme: Damar yapısını üç boyutlu ve detaylı bir şekilde haritalandırır.
- Konvansiyonel Anjiyografi: Hem teşhis koyar hem de tedavi imkanı sunar.
Kol Atardamar Tıkanıklığı Hangi Yöntemlerle Tedavi Edilmektedir?
Tedavi yöntemleri tıkanıklığın yerine ve şiddetine göre değişiklik göstermektedir.-
- Medikal tedavi: Diyabet, hipertansiyon veya vaskülit gibi altta yatan hastalıkları ilaçlarla kontrol altına almayı hedefler.
- Cerrahi tedavi: Özellikle Torasik Çıkış Sendromu’nda, damara bası yapan kemik veya dokunun cerrahi olarak çıkarılması gerekir.
- Anjiyoplasti: Tıkalı veya daralmış damar içerisinden kılavuz teller ile geçildikten sonra balon şişirilerek damarın açılması işlemidir.
- Stent yerleştirilmesi: Tıkalı veya daralmış damar içerisinden kılavuz tellerle geçilmesi sonrası bu bölgeye nitinol adı verilen maddeden yapılan metal kafes borucukların yerleştirilmesi işlemidir. Genellikle anjiyoplastiye yanıt vermeyen hastalara uygulanmakla birlikte bazen direkt stent yerleştirilmesi gerekebilir.
- Trombektomi: Damar içerisindeki pıhtının kateter adı verilen tüpler veya pıhtı alıcı cihazlar kullanılarak çıkarılması işlemidir.
- Tromboliz: Damar içerisindeki pıhtının kateter adı verilen ince borucuklardan verilen pıhtı eritici ilaçlarla eritilmesi işlemidir.
Girişimsel Tedavi Nasıl Yapılır?
Girişimsel işlemler, anjiyografi ünitesinde gerçekleşir. İşlem sırasında şu adımlar izlenmektedir:
-
- İşlem anjiyografi ünitesinde yapılmaktadır.
- Damara giriş yeri genellikle kasıktaki atardamar veya kol atardamarıdır.
- Damar kılıfı yerleştirilmesini takiben, kateter ve kılavuz teller kullanılarak dar veya tıkalı damar segmentinden geçilmektedir.
- Kılavuz tel üzerinden ilerletilen balon ve/veya stent ile girişimsel tedavi gerçekleştirilmektedir.
- İşlemden sonra hasta genellikle bir gün yatırılarak takip edilmektedir.
İşlem Sonrası Nelere Dikkat Edilmelidir?
Tedavinin uzun vadeli başarısı için hastaların yaşam tarzında değişiklik yapması gerekir. Özellikle şu noktalara dikkat etmek önem taşır:-
- Tütün ve tütün ürünlerinden kesinlikle uzak durmak.
- Düzenli yürüyüş ve egzersiz programlarına uymak.
- Damar sağlığını koruyan beslenme düzenini benimsemek.
- Stres faktörlerini yönetmek.
- Doktorun reçete ettiği ilaçları aksatmadan kullanmak.
