Kalıcı Diyaliz Kateteri Takılması

Kalıcı diyaliz kateteri, başta hemodiyaliz olmak üzere uzun süreli damar yolu açıklığı gerektiren durumlarda kullanılan bir materyaldir. Hemodiyaliz işlemi sırasında hastanın kanı, vücut dışındaki bir makine aracılığıyla filtrelenmektedir. Bu süreç, vücuttaki atık maddelerin temizlenmesine yardımcı olmaktadır. Kalıcı yani tünelli diyaliz kateteri, bu tedavinin kesintisiz devam edebilmesi için büyük bir damar yoluna yerleştirilen özel bir tıbbi cihazdır.

Kalıcı (Tünelli) Diyaliz Kateteri Nedir?

Genellikle boyun, göğüs veya kasık bölgesindeki büyük damarlara yerleştirilen bir materyaldir. Tüm bu damarların tıkalı olması durumunda karaciğerdeki toplardamarlardan da kalıcı diyaliz kateteri yerleştirilebilmektedir. Bu kateter, uzun süreli kullanım için tasarlanmış olup, hastaların diyaliz seanslarına ve diğer tedavi işlemlerine kolaylıkla ulaşabilmelerini sağlamaktadır. Kalıcı diyaliz kateteri, geçici kateterlerin aksine aylarca kullanılabilmektedir.

Kalıcı Diyaliz Kateteri Hangi Durumlarda Kullanılmaktadır?

Özellikle uzun süreli damar yolu açıklığı gerektiren durumlarda kalıcı kateter yerleştirilmesi gerekebilmektedir. 

• Böbrek yetmezliği: Hemodiyaliz tedavisi, böbrek fonksiyonlarının tamamen durması sonucu gerekli hale gelmektedir.
• Fistül geliştirilemeyen durumlar: Bazı hastalarda damar yapısı uygun olmadığından fistül açılamamaktadır. Bu durumda kalıcı diyaliz kateteri kullanılmaktadır.
• Acil diyaliz ihtiyacı: Bazı hastalarda AV fistül veya greft gelişimi zaman alabilmektedir. Acil hemodiyaliz gereken durumlarda kalıcı kateter hızlı bir şekilde yerleştirilmektedir.
• Plazmaferez işlemleri: Özellikle damar yolu iyi olmayan hastalarda güvenli erişim noktası sağlamaktadır. 
• Kemoterapi veya ilaç tedavileri: Öncelikle kemoterapi portları tercih edilse de bazı durumlarda kalıcı kateterler kullanılabilmektedir. 
• Parenteral beslenme: Damar yolu problemi ve uzun süre tedavi gerektiren durumlarda kalıcı kateterler kullanılabilmektedir. 
• Sıvı-elektrolit dengesi için: Uzun süre tedavi gerektiren ve damar yolu problemi olan hastalarda tercih edilebilmektedir. 
• Aferez işlemleri: Özellikle damar yolu problemi olan hastalarda bu amaçla kullanılabilmektedir. 

Kalıcı (Tünelli) Diyaliz Kateteri Nasıl Takılır?

Genellikle lokal anestezi altında, ultrason ve floroskopi rehberliğinde yerleştirilmektedir. İşlem sırasında kateter, boyun ya da göğüs bölgesindeki büyük damarlara yerleştirilmektedir. Kateterin uçları, damarın içinde doğru bir şekilde konumlandırılmakta ve cilt altına sabitlenmektedir. Bu işlem, ameliyatsız olarak uygulanmakta ve hastanın diyaliz tedavisine hızla başlamasını sağlamaktadır.

Kateter yerleştirildikten sonra, diyaliz makinesi ile bağlantı kurulmakta ve kan dolaşımı makineye yönlendirilerek temizleme işlemi yapılmaktadır. Bu kateter sayesinde, her seans öncesi tekrar damar yolu açılmasına gerek kalmamaktadır ve bu da hastanın konforunu artırmaktadır.

Avantajları Nelerdir?

En önemli avantajlarından biri, diyaliz tedavisinin düzenli ve kesintisiz olarak sağlamasıdır. Bunun yanı sıra:

• Kolay ulaşım: Kateter sürekli yerinde kaldığı için diyaliz seansları sırasında damar yolu açma işlemi tekrarlanmamaktadır.
• Hızlı kullanım: Acil durumlarda hızlıca yerleştirilebilmesi, zaman kaybını önler.
• Azaltılmış travma: Tekrarlayan damar yolu açılmasına gerek olmadığı için damarlar daha az zarar görür ve enfeksiyon riski azalır.

Komplikasyonlar ve Bakım

Kateter yerleştirildikten sonra dikkat edilmesi gereken en önemli husus, enfeksiyon riskinin önlenmesidir. Kateterin giriş bölgesi düzenli olarak temizlenmeli ve kapalı tutulmalıdır. Ayrıca, diyaliz sırasında kateterin hasar görmemesi için dikkatli kullanılmalıdır.

Bazı olası komplikasyonlar şunlardır:

• Enfeksiyon: Kateter çevresinde veya damarda enfeksiyon gelişme riski bulunmaktadır. Düzenli bakım ve hijyen, bu riski azaltmaktadır.
• Kanama: Yerleştirme işlemi sırasında veya sonrasında kanama olabilmektedir. Ancak genellikle kontrol altına alınmaktadır.
• Tıkanıklık: Kateterde pıhtı oluşması, tıkanıklık ve akışın kesilmesi gibi sorunlara yol açabilmektedir. Bu durumda, kateterin değişmesi gerekebilmektedir.

Sık Sorulan Sorular

• İşlem ne kadar sürer?: Kateterin yerleştirilmesi 30-60 dakika kadar sürmektedir. İşlemden sonra kısa bir takip sonrası hastalar taburcu edilmektedir. 
• İşlem sırasında ağrı hisseder miyim?: İşlem lokal anestezi ile yapılmaktadır. Bu nedenle işlem sırasında ciddi bir ağrı hissedilmemektedir.
• İşlen sonrası ne zaman diyalize başlayabilirim?: Kalıcı diyaliz kateteri genellikle hemen kullanıma hazırdır ve aynı gün diyalize başlanabilmektedir. 
• Kateter bakımı nasıl yapılmalıdır?: Kateterin enfeksiyondan korunması için düzenli olarak bakımı yapılmalıdır. Hastane personeli kateterin temizlenmesi ve bakımı konusunda size bilgi verecektir. 
• Kalıcı diyaliz kateterini ne kadar süre kullanabilirim?: Problem olmaması durumunda ve uygun bakım ile bir veya birkaç yıl kullanılabilmektedir.
• Kalıcı diyaliz kateteri ile banyo yapabilir miyim?: Kateter varken banyo yapmak dikkat gerektirir. Kateter bölgesinin ıslanmasını önlemek için su geçirmez örtü kullanılmalıdır. 
• Kateter enfekte olursa ne yapılmalıdır?: Enfeksiyon belirtileri (ateş, kateter bölgesinde kızarıklık, ağrı, akıntı) fark ederseniz, derhal sağlık merkezine başvurmanız gerekmektedir. Kateterin çıkarılması ve antibiyiotik tedavisi gerekebilmektedir.
• Kalıcı diyaliz kateteri hangi durumlarda değiştirilmelidir?: Kateter tıkanırsa, enfekte olursa veya işlevini yitirirse değiştirilmesi gerekebilmektedir.    

Sonuç

Kalıcı diyaliz kateteri, uzun süreli damar yolu erişimi gerektiren ve  hemodiyaliz tedavisine ihtiyaç duyan hastalar için güvenilir bir araçtır. Bu kateter, ameliyatsız bir işlemle yerleştirildiği için hastalar kısa sürede tedaviye başlayabilmektedir. Ancak kateterin bakımı ve düzenli takibi, komplikasyon risklerini en aza indirmek için büyük önem taşımaktadır.

Diyaliz girişimsel tedavi işlemleri için bağlantıyı açabilirsiniz.