Ateroskleroz Nedir ve Nasıl Önlenebilir?

Ateroskleroz (damar sertliği), arterlerin iç duvarlarında plak adı verilen yağ, kolesterol, kalsiyum ve diğer maddelerin birikmesi sonucu sertleşmesi ve daralması durumudur. Bu plak birikimleri, kan akışını engelleyerek kalp krizi, inme ve periferik arter hastalığı gibi ciddi sağlık sorunlarına yol açar. Ateroskleroz, sıklıkla yıllar içinde yavaş yavaş gelişir ve genellikle erken evrelerinde belirgin bir semptom göstermez. Ancak ilerlediğinde, organlara ve dokulara giden kan akışını sınırlayarak ciddi sağlık sorunlarına yol açar.

Ateroskleroz Nedenleri

Aterosklerozun kesin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte, bazı faktörlerin hastalığın gelişimini hızlandırdığı düşünülmektedir. Bu faktörler arasında yüksek kolesterol, yüksek tansiyon, sigara kullanımı, diyabet, obezite ve hareketsiz yaşam tarzı gibi durumlar yer alır. Genetik yatkınlık da ateroskleroz riskini artıran etmenler arasındadır. Ateroskleroz, erken yaşlarda bile başlayabilir ve zamanla ilerleyerek ciddi sorunlara neden olur.

Aterosklerozun Belirtileri

Aterosklerozun erken evrelerinde genellikle belirgin bir semptom görülmemektedir. Ancak plak birikimi arterleri ciddi şekilde daralttığında, şu belirtiler ortaya çıkabilir:

• Göğüs Ağrısı (Angina): Kalbi besleyen koroner arterler daraldığında göğüs ağrısı veya baskı hissi oluşur.
• Nefes Darlığı: Ateroskleroz, vücuttaki oksijen ihtiyacını karşılayacak yeterli kan akışını engelleyebilir, bu da nefes darlığına yol açar.
• Bacaklarda Ağrı: Bacakları besleyen arterlerin daralması periferik arter hastalığına yol açar ve yürürken özellikle baldır bölgesinde ağrı oluşur.
• Felç: Beyne giden arterlerin daralması veya tıkanması, inme (felç) riskini artırır.
• Karın ağrısı: Bağırsakları besleyen damarların daralması sonrası özellikle yemeklerden sonra belirginleşen ağrı durumu ortaya çıkar. 

Ateroskleroz Nasıl Önlenir?

Aterosklerozu önlemek için sağlıklı yaşam tarzı değişiklikleri yapmak oldukça etkilidir. Aşağıdaki öneriler, ateroskleroz riskini azaltmak ve arterlerin sağlığını korumak için önemlidir:

1. Sağlıklı Beslenme

Yüksek yağlı, işlenmiş gıdalar ve rafine şekerler tüketilmemelidir. Bunun yerine taze sebze, meyve, tam tahıllar, balık ve sağlıklı yağlar tercih edilmelidir. Özellikle doymuş ve trans yağlardan kaçınılmalıdır. Sağlıklı yağlar tercih edilmelidir. Omega-3 yağ asitleri, damar sağlığı üzerinde olumlu etkiye sahip olup balık, ceviz, keten tohumu gibi kaynaklardan elde edilmektedir.

2. Düzenli Egzersiz

Haftada en az 150 dakika orta düzeyde fiziksel aktivite yapmak, kan basıncını düzenlemeye, kilo kontrolüne ve kan kolesterol düzeylerini iyileştirmeye yardımcı olur. Düzenli egzersiz, özellikle damarların esnekliğini artırarak ateroskleroz gelişimini yavaşlatır.

3. Sigara ve Alkol Tüketiminden Kaçınma

Sigara içmek arterlerin sertleşmesini hızlandırır ve kan damarlarına zarar verir. Sigaranın bırakılması, ateroskleroz riskini büyük ölçüde azaltır. Ayrıca, alkol tüketiminden kaçınılmalıdır. 

4. Kolesterol ve Kan Basıncını Kontrol Altında Tutma

Yüksek kolesterol ve yüksek tansiyon, aterosklerozun başlıca risk faktörlerindendir. Düzenli olarak kan kolesterolü ve kan basıncı ölçümleri yapılarak gerektiğinde doktor tavsiyesine göre gerekirse ilaç kullanılmalıdır. Sağlıklı beslenme ve egzersiz, bu değerlerin kontrol altında tutulmasına yardımcı olur.

5. Stres Yönetimi

Kronik stres, kan basıncını artırarak kalp sağlığı üzerinde olumsuz etkilere yol açar. Yoga, meditasyon ve nefes egzersizleri gibi rahatlatıcı aktiviteler stres yönetiminde etkilidir. Stresin kontrol altına alınması, genel sağlık üzerinde olumlu bir etki oluşturmaktadır.

6. Diyabet Kontrolü

Diyabet, ateroskleroz riskini artıran bir diğer faktördür. Kan şekeri düzeylerini kontrol altında tutmak, ateroskleroz riskini azaltmaya katkı sağlar. Diyabet hastalarının doktorlarının önerdiği şekilde diyet ve ilaç tedavisine uymaları önemlidir.

Aterosklerozun Tedavisi

Aterosklerozun ilerlemiş vakalarında, yaşam tarzı değişikliklerine ek olarak tıbbi tedavi gerekebilmektedir. Kolesterol düşürücü ilaçlar, kan sulandırıcılar ve tansiyon ilaçları gibi çeşitli ilaçlar tedavide kullanılabilmektedir. Bazı durumlarda, damarların açılması veya tıkanıklıkların giderilmesi için anjiyoplasti veya cerrahi müdahale gerekebilmektedir. Tedavi seçenekleri, hastanın genel sağlık durumu ve arterlerdeki tıkanıklığın ciddiyetine göre belirlenmektedir.

Sonuç

Ateroskleroz, arterlerin sağlığını etkileyen ciddi bir rahatsızlıktır ve kalp krizi, inme gibi hayatı tehdit eden durumlara yol açar. Ateroskleroz risk faktörlerini kontrol altında tutarak ve düzenli sağlık kontrolleriyle bu rahatsızlıktan korunmak mümkündür.

Diğer sağlık yazıları için bağlantıyı açabilirsiniz.